Ung thư xuất phát ngay từ lối sống này

Ung thư là một trong những bệnh lý nguy hiểm hàng đầu hiện nay, được xem là gánh nặng cho y tế toàn cầu. Tại Việt Nam, theo số liệu từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (Globocan), mỗi năm có hơn 182.000 ca mắc mới và 122.000 ca tử vong vì ung thư. Con số này không chỉ đáng lo ngại mà còn nhắc nhở chúng ta rằng: phòng bệnh luôn quan trọng hơn chữa bệnh.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu nguyên nhân, những yếu tố nguy cơ và các phương pháp phòng ngừa ung thư hiệu quả nhất.

1. Ung thư là gì?

Ung thư là tình trạng các tế bào trong cơ thể phát triển và phân chia bất thường, vượt ngoài tầm kiểm soát, tạo thành khối u ác tính. Những tế bào này có khả năng xâm lấn sang các cơ quan khác (di căn), gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và tính mạng.

Có hơn 200 loại ung thư khác nhau, phổ biến nhất gồm: ung thư phổi, ung thư gan, ung thư dạ dày, ung thư vú, ung thư cổ tử cung và ung thư đại trực tràng.

2. Nguyên nhân gây ra ung thư

2.1. Yếu tố di truyền

Khoảng 5–10% các ca ung thư có liên quan trực tiếp đến gen di truyền. Nếu trong gia đình bạn có người thân mắc ung thư, nguy cơ của bạn có thể cao hơn người bình thường. Ví dụ, đột biến gen BRCA1 và BRCA2 làm tăng nguy cơ ung thư vú và ung thư buồng trứng; hội chứng Lynch lại làm tăng khả năng ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, mang gen di truyền không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh – nó chỉ khiến “ngòi nổ” dễ được kích hoạt nếu gặp thêm tác động xấu từ môi trường hoặc lối sống.

2.2 Thói quen sinh hoạt không lành mạnh

Đây là nhóm yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được, nhưng lại là nguyên nhân phổ biến nhất:

• Chế độ ăn uống mất cân đối: Ăn nhiều dầu mỡ, đồ chiên rán, thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn… khiến cơ thể tích tụ nhiều chất béo bão hòa, chất bảo quản và phụ gia hóa học – vốn được coi là “thức ăn” nuôi tế bào ung thư.
• Rượu bia và thuốc lá: Hút thuốc là nguyên nhân hàng đầu của ung thư phổi, thanh quản, khoang miệng. Trong khi đó, rượu bia lại làm tăng nguy cơ ung thư gan, dạ dày và thực quản. Khi kết hợp rượu và thuốc lá, nguy cơ còn nhân lên gấp nhiều lần.
• Ăn quá no, béo phì: Béo phì không chỉ ảnh hưởng tim mạch mà còn là một “mảnh đất màu mỡ” cho ung thư phát triển, bởi nó gây mất cân bằng hormone, làm rối loạn chuyển hóa và suy yếu miễn dịch.

2.3  Môi trường sống ô nhiễm

Ngày nay, chúng ta khó tránh khỏi ô nhiễm môi trường: khói bụi xe cộ, hóa chất trong nông nghiệp, chất độc công nghiệp, hay thậm chí tia bức xạ từ thiết bị điện tử và y tế. Tiếp xúc lâu dài với những yếu tố này khiến DNA trong tế bào bị tổn thương, tăng nguy cơ đột biến – bước đầu tiên dẫn đến ung thư. Những người sống ở thành phố lớn, gần khu công nghiệp hoặc làm việc trong môi trường hóa chất thường được khuyến nghị kiểm tra sức khỏe định kỳ thường xuyên hơn.

2.4 Căng thẳng kéo dài

Có thể bạn bất ngờ, nhưng tâm lý cũng là một trong những “thủ phạm thầm lặng”. Khi căng thẳng kéo dài, cơ thể tiết ra nhiều hormone stress (cortisol, adrenaline), làm rối loạn hệ miễn dịch và khiến khả năng kiểm soát tế bào bất thường bị suy giảm. Nói cách khác, stress không trực tiếp tạo ra ung thư, nhưng nó khiến hệ miễn dịch “mở cửa” cho tế bào ung thư dễ dàng sinh sôi và lây lan.

3. Bốn điều cần tránh để phòng chống 

Các chuyên gia y tế hàng đầu tại Việt Nam đưa ra 4 khuyến nghị quan trọng:

3.1 Không ăn no căng bụng – “ăn no 7 phần” để bảo vệ cơ thể

Khi bạn ăn quá no, dạ dày phải làm việc quá tải, hệ tiêu hóa hoạt động nặng nề và dễ gây tích tụ mỡ thừa. Béo phì không chỉ làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch, tiểu đường mà còn liên quan trực tiếp đến ít nhất 13 loại ung thư như: ung thư gan, dạ dày, vú, tử cung và đại trực tràng.
Lý do là mỡ thừa làm rối loạn hormone (đặc biệt là insulin, estrogen), kích thích quá trình viêm mạn tính – một trong những cơ chế quan trọng thúc đẩy tế bào ung thư hình thành.
Do đó, nguyên tắc “ăn no 7 phần” không phải chỉ để giữ dáng, mà còn để giảm áp lực chuyển hóa và bảo vệ hệ miễn dịch khỏi bị suy yếu.

3.2 Không lười khám sức khỏe – phát hiện sớm là chìa khóa sống còn

Ung thư giai đoạn sớm thường không có triệu chứng rõ rệt. Khi người bệnh cảm thấy đau đớn hoặc cơ thể suy kiệt mới đi khám thì đa phần đã ở giai đoạn muộn, việc điều trị khó khăn hơn rất nhiều.
Khám sức khỏe định kỳ (ít nhất 1 lần/năm) kết hợp với tầm soát ung thư theo độ tuổi và giới tính (ví dụ: nội soi dạ dày, đại tràng; siêu âm gan; chụp X-quang phổi; tầm soát ung thư vú, cổ tử cung) giúp phát hiện tổn thương khi chúng còn nhỏ và dễ kiểm soát.
 Thực tế, tỷ lệ sống sau 5 năm ở bệnh nhân ung thư giai đoạn sớm có thể lên tới 80–90%, trong khi ở giai đoạn muộn con số này chỉ còn khoảng 10–20%.

Khám định kỳ là chìa khóa của ”sự sống”

3.3 Không bỏ qua tổn thương tiền ung thư – đừng coi thường “dấu hiệu nhỏ”

Một số bệnh lý ban đầu tưởng như lành tính nhưng lại là “điểm khởi phát” của ung thư:

• Polyp đại tràng có thể phát triển thành ung thư đại trực tràng.
• Viêm loét dạ dày kéo dài, nhiễm vi khuẩn HP làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày.
  
• Polyp cổ tử cung nếu không được điều trị sớm có thể tiến triển thành ung thư cổ tử cung.
  Nếu được phát hiện sớm, các tổn thương này hoàn toàn có thể xử lý bằng thủ thuật đơn giản (cắt polyp, điều trị HP, đốt hoặc cắt bỏ tế bào bất thường).

Vì thế, đừng chủ quan trước những triệu chứng lặp đi lặp lại như đau bụng, chảy máu bất thường, thay đổi thói quen đi tiêu… mà hãy đi khám ngay để được xử trí kịp thời.

3.4  Không để cảm xúc tiêu cực chi phối – tinh thần lạc quan là “liều thuốc miễn dịch”

Nhiều nghiên cứu y khoa đã chứng minh: stress mạn tính làm tăng tiết hormone cortisol và adrenaline. Khi những hormone này luôn ở mức cao, hệ miễn dịch bị suy yếu, khả năng tiêu diệt tế bào bất thường cũng giảm đi, tạo điều kiện cho K phát triển.
Ngược lại, duy trì tâm lý tích cực, tham gia hoạt động xã hội, tập yoga, thiền, hoặc đơn giản là giữ thói quen cười nhiều… sẽ giúp ổn định hormone, giảm tình trạng viêm và tăng cường miễn dịch. Có thể nói, tinh thần lạc quan chính là một “liều thuốc miễn phí” nhưng vô cùng hiệu quả trong phòng ngừa và hỗ trợ điều trị K.

4. 5 Yếu tố sống khỏe giúp giảm nguy mắc K

4.1. Ăn uống đa dạng, cân bằng – nền tảng của một cơ thể khỏe mạnh

Cơ thể cần nhiều loại dưỡng chất khác nhau để hoạt động hiệu quả. Nếu chỉ ăn một nhóm thực phẩm (ví dụ: quá nhiều thịt đỏ, quá nhiều tinh bột tinh chế), sẽ làm mất cân bằng dinh dưỡng, gây rối loạn chuyển hóa và tăng nguy cơ ung thư.

• Rau xanh, trái cây giàu vitamin C, E, beta-carotene, polyphenol… có tác dụng chống oxy hóa, ngăn chặn sự phá hủy DNA – bước khởi đầu hình thành K.
• Ngũ cốc nguyên hạt (gạo lứt, yến mạch, lúa mạch…) chứa chất xơ hòa tan, giúp kiểm soát đường huyết, cholesterol và hỗ trợ hệ vi sinh đường ruột – một “hàng rào” miễn dịch quan trọng.
• Cá và thịt nạc cung cấp protein chất lượng cao, omega-3 (đặc biệt là cá béo như cá hồi, cá mòi), giúp giảm viêm mạn tính – môi trường thuận lợi cho tế bào K.

Thực đơn “màu sắc cầu vồng” (đa dạng rau củ, trái cây nhiều màu) là bí quyết để cơ thể có đủ chất bảo vệ tế bào.

4.2. Ngủ đủ và ngủ sâu – tái tạo sức mạnh miễn dịch

Giấc ngủ không chỉ là nghỉ ngơi, mà còn là thời điểm cơ thể sửa chữa và tái tạo tế bào.

• Khi ngủ sâu, cơ thể tăng sản xuất melatonin – một hormone có tác dụng chống oxy hóa, ức chế sự tăng trưởng của một số tế bào ung thư, đặc biệt là K vú.
• Người ngủ ít hơn 6 giờ/ngày có nguy cơ suy giảm miễn dịch, dễ mắc bệnh nhiễm trùng và có nguy cơ ung thư cao hơn.

 Bí quyết để ngủ ngon: đi ngủ đúng giờ, hạn chế ánh sáng xanh từ điện thoại/máy tính, không ăn tối quá muộn, và giữ phòng ngủ yên tĩnh, mát mẻ.

4.3. Vận động thường xuyên – “liều thuốc miễn phí”

• Tập luyện giúp cơ thể duy trì cân nặng hợp lý, ngăn ngừa béo phì – vốn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ung thư.
• Vận động kích thích hệ tuần hoàn, giúp tế bào miễn dịch di chuyển nhanh hơn đến các vị trí cần thiết.
• Tập thể dục giúp tăng cường hoạt động của tế bào NK (Natural Killer – tế bào tiêu diệt tự nhiên), loại tế bào chuyên phát hiện và tiêu diệt tế bào ung thư ngay từ khi chúng mới xuất hiện.

Không cần tập quá nặng, chỉ cần 30 phút đi bộ nhanh, đạp xe, yoga hoặc bơi lội mỗi ngày cũng mang lại lợi ích rõ rệt.

4.4. Giữ sở thích và hoạt động trí tuệ – “liệu pháp tinh thần” tự nhiên

Hoạt động trí tuệ giúp não bộ luôn minh mẫn và giảm nguy cơ sa sút trí tuệ, đồng thời gián tiếp phòng ngừa qua cơ chế giảm stress.

• Đọc sách, viết lách, học một ngôn ngữ mới hay chơi nhạc cụ… đều giúp não bộ hoạt động tích cực, tăng tiết dopamine và serotonin – những chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác hạnh phúc.
• Khi tinh thần ổn định, cơ thể giảm tiết cortisol, hệ miễn dịch được duy trì ở trạng thái khỏe mạnh, góp phần ngăn ngừa tế bào ung thư phát triển.
• Duy trì sở thích cá nhân chính là cách nuôi dưỡng tâm hồn, giúp cuộc sống cân bằng hơn.

4.5. Luôn giữ tinh thần tích cực – bí quyết sống lâu và sống khỏe

Trong y văn, đã có nhiều bằng chứng cho thấy bệnh nhân có tinh thần lạc quan thì:

• Chất lượng cuộc sống cao hơn
• Khả năng hồi phục tốt hơn
• Tỷ lệ tái phát thấp hơn so với những người thường xuyên bi quan, căng thẳng.

Tâm trạng tích cực giúp điều hòa hệ thần kinh, tăng hoạt động của hệ miễn dịch và cải thiện giấc ngủ – tất cả đều là yếu tố quan trọng để ngăn ngừa và chống chọi với nó. Bạn có thể giữ tinh thần vui vẻ bằng cách: tập yoga, thiền, dành thời gian với gia đình, nuôi thú cưng, hoặc đơn giản là đi dạo và hít thở không khí trong lành mỗi ngày.

5. Khi nào cần đi khám?

Bạn nên đi khám ngay khi có các triệu chứng bất thường sau:

• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Mệt mỏi kéo dài.
• Chảy máu bất thường.
• Khối u hoặc hạch nổi bất thường.
• Ho kéo dài, khó nuốt hoặc thay đổi giọng nói.
  

Khám sớm, phát hiện sớm chính là “chìa khóa vàng” trong điều trị K

Xem thêm: Mỗi ngày 1 quả lựu, bạn nhận được gì cho sức khỏe

CÔNG TY CỔ PHẦN DƯỢC LIỆU VÀ THỰC PHẨM VIỆT NAM

Địa chỉ: Số 277, đường Vạn Xuân, xã Hạ Mỗ, huyện Đan Phượng, TP Hà Nội

MST: 0107409148

Hotline: +84 24 338 16 999

Fanpage: Wewell – Nước uống thuần thảo dược